[ قلب سليم ] تفسير : و رسوا مساز و خوار مگردان مرا ، روزى كه برانگيخته شوند مردمان ، يا روزى كه برانگيخته شوند گمراهان . تبصره : اين مطلب ثابت شده كه پيغمبران از گناهان در تمام عمر معصوم‌اند ، و به جهت عصمت ، از رسوايى و خوارى قيامت مصون و محفوظ مىباشند . پس اين دعاى حضرت ابراهيم عليه السلام نيز يا از روى شكسته‌نفسى و خاكسارى در مقام فرمان‌بردارى حضرت احديت بوده ، يا براى تعليم امّت تا دستورى براى آنان در مرحلهء اطاعت حضرت منّان باشد . بعد از آن يكى از ويژگىهاى روز قيامت را بيان مىكند : ( آيهء 88 - 89 ) ( يَوْمَ لَايَنفَعُ مَالٌ وَ لَابَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ ) تفسير : روزى كه نه مال نه پسران و اولاد براى انسان فايده‌اى ندارند و به كار نيايند . إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ : مگر كسى با قلب و دل خالص از كفر و معصيت نزد خدا بيايد ؛ زيرا كه او مال خود را در راه حق خرج كرده و اولاد را به راه حق ارشاد نموده ، پس مال و اولاد ، او را در آن روزى كه مال و اولاد سود ندهد فايده رساند . تنبيه : در بيان « قلب سليم » وجوهى است : 1 - در كافى روايت شده كه از حضرت صادق عليه السلام سؤال شد از اين آيه ، فرمود : قلب سليم » قلبى است كه ملاقات نمايد پروردگار خود را در حالتى كه نباشد در او غير از خدا هيچ كس ؛ يعنى بيرون كند از قلب خود دوستى غير خدا و اشتغال به غير او را ؛ و هر قلبى كه در او شرك يا شك باشد ، پس او ساقط است . . . . « 1 »

--> ( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 16 .